Có những lúc bạn biết rất rõ rằng mình đang ở một nơi an toàn. Người trước mặt không làm gì khiến bạn phải sợ. Mối quan hệ này có vẻ ổn. Không có một mối nguy hiểm rõ ràng nào đang hiện diện. Lý trí nói với bạn rằng mọi thứ đều ổn, nhưng cơ thể lại kể một câu chuyện khác.
Bạn vẫn vô thức giữ khoảng cách. Bạn khó thả lỏng khi một ai đó tiến đến quá gần. Bạn muốn được yêu nhưng khi tình yêu thực sự xuất hiện, một phần trong bạn lại muốn rút lui. Bạn muốn nói điều mình cảm thấy nhưng đến lúc cần nói, cổ họng như nghẹn lại. Bạn muốn được chạm vào, được ôm, được gần gũi, nhưng cơ thể vẫn có một sự căng nhẹ mà chính bạn cũng không biết phải gọi tên thế nào.
Sau rất nhiều lần như vậy, chúng ta bắt đầu kết luận về chính mình: “Có lẽ mình là người khó mở lòng.” Nhưng có thể bạn không khó mở lòng. Có thể cơ thể bạn chỉ chưa cảm thấy đủ an toàn để mở ra.
Khi lý trí nói “ổn” nhưng cơ thể vẫn co lại
Con người thường đánh giá sự an toàn bằng lý trí. Chúng ta quan sát hoàn cảnh, phân tích người đối diện và tự hỏi: Có nguy hiểm gì không? Người này có đáng tin không? Chuyện gì xấu có thể xảy ra? Nếu không tìm thấy một lý do rõ ràng để lo lắng, chúng ta cho rằng mình nên cảm thấy thoải mái.
Nhưng cơ thể không phải lúc nào cũng vận hành theo cách đó. Có những phản ứng xảy ra trước cả khi chúng ta kịp suy nghĩ: một cái siết nhẹ ở bụng, hai vai vô thức nâng lên, hơi thở trở nên nông hơn, cơ thể cứng lại khi được chạm vào, hoặc một câu hỏi rất bình thường của người khác cũng có thể khiến chúng ta lập tức muốn giải thích, phòng vệ hay rút lui.
Điều thú vị là đôi khi người đang đứng trước mặt bạn hoàn toàn không phải là vấn đề. Cơ thể chỉ đang phản ứng theo những gì nó đã từng học được về thế giới. Nếu bạn từng phải rất cẩn thận mới tránh được xung đột, cơ thể có thể học cách quan sát mọi thay đổi nhỏ trong thái độ của người khác. Nếu việc thể hiện cảm xúc từng khiến bạn bị phán xét, bạn có thể học cách giấu cảm xúc trước khi chính mình kịp nhận ra chúng. Nếu sự gần gũi từng đi cùng tổn thương, cơ thể có thể tạo khoảng cách ngay cả khi trái tim đang khao khát được yêu.
Đó không nhất thiết là một quyết định có ý thức. Đôi khi, nó chỉ là cách cơ thể đã học để bảo vệ chúng ta.
An toàn không chỉ có nghĩa là “không có nguy hiểm”
Khi nói về cảm giác an toàn, chúng ta thường nghĩ đến một định nghĩa rất đơn giản: không có nguy hiểm. Nhưng với Sekhem, an toàn còn rộng hơn thế. An toàn là khi bạn có thể được là chính mình mà không phải liên tục phòng vệ.
An toàn là khi bạn có thể nói “không” mà không sợ tình yêu sẽ bị rút lại; có thể nói “tôi không biết” mà không cảm thấy mình kém cỏi; có thể buồn mà không cần nhanh chóng trở nên tích cực để làm người khác dễ chịu; có thể thay đổi ý định, đặt một ranh giới hay nói điều mình thực sự cảm thấy mà không phải dành hàng giờ sau đó để tự hỏi liệu mình có nói quá nhiều hay không.
Và đôi khi, an toàn đơn giản chỉ là được ngồi cạnh một người mà cơ thể không cần chuẩn bị cho bất cứ điều gì. Không cần chứng minh, không cần biểu diễn, không cần trở thành một phiên bản dễ yêu hơn của chính mình. Chỉ cần được hiện diện.
Có những cánh cửa không thể mở bằng ý chí
Chúng ta đang sống trong một thời đại rất đề cao việc “vượt qua chính mình”. Hãy mạnh mẽ hơn, hãy cởi mở hơn, hãy bước ra khỏi vùng an toàn, hãy chữa lành, hãy tin tưởng, hãy yêu bản thân. Những lời khuyên ấy không sai, nhưng có những cánh cửa bên trong con người không thể mở bằng cách ép chúng.
Bạn không thể bắt một bông hoa nở nhanh hơn bằng cách dùng tay kéo từng cánh hoa ra. Cơ thể cũng vậy. Nếu một phần trong bạn đang co lại, câu hỏi đôi khi không phải là “Làm thế nào để mình mở lòng hơn?”, mà là “Điều gì sẽ giúp cơ thể mình cảm thấy đủ an toàn để không cần phải đóng lại?”
Chỉ một sự thay đổi nhỏ trong câu hỏi cũng có thể thay đổi toàn bộ cách chúng ta nhìn về chính mình: từ ép buộc sang lắng nghe, từ sửa chữa sang thấu hiểu, từ chiến đấu với cơ thể sang xây dựng lại mối quan hệ với cơ thể.
Trong tình yêu, cơ thể thường biết trước chúng ta
Có lẽ nơi chúng ta nhận ra điều này rõ nhất chính là trong các mối quan hệ. Bạn có thể gặp một người rất phù hợp: tử tế, ổn định, quan tâm và sẵn sàng bước vào một mối quan hệ nghiêm túc, nhưng khi họ tiến lại gần, bạn bắt đầu tìm lý do để rời đi. Ngược lại, đôi khi chúng ta lại bị hấp dẫn mãnh liệt bởi những mối quan hệ khiến mình luôn phải chờ đợi, đoán ý, chứng minh hoặc chạy theo.
Điều đó không có nghĩa rằng mọi cảm giác của cơ thể đều là một dạng “trực giác” tuyệt đối mà chúng ta phải làm theo. Nhưng nó cho thấy một điều đáng để quan sát: cách chúng ta trải nghiệm sự gần gũi không chỉ được quyết định bởi điều chúng ta nghĩ rằng mình muốn.
Cơ thể cũng tham gia vào tình yêu. Cơ thể ghi nhận ánh mắt, khoảng cách, giọng nói, nhịp điệu, sự chạm, cách một người phản ứng với ranh giới của chúng ta và cả cảm giác xuất hiện khi chúng ta ở bên cạnh họ. Có những người khiến ta phải nhỏ lại, có những người khiến ta phải cố gắng, và cũng có những người mà khi ngồi cạnh họ, ta nhận ra mình vừa thở ra một hơi rất dài. Đôi khi đó chính là lúc cơ thể nói: ở đây, mình không cần chiến đấu.
Tantra không bắt đầu từ việc mở ra, mà từ khả năng hiện diện
Tantra thường bị hiểu đơn giản như một hệ thống thực hành liên quan đến tình dục, khoái cảm hay sự thân mật. Nhưng nếu đi sâu hơn, Tantra đưa chúng ta trở về với một điều nền tảng hơn rất nhiều: khả năng hiện diện trọn vẹn trong cơ thể và trong trải nghiệm đang diễn ra.
Bạn rất khó cảm nhận một cái chạm khi toàn bộ sự chú ý đang dành cho việc đề phòng. Bạn rất khó cảm nhận khoái cảm khi cơ thể đang căng cứng. Bạn cũng rất khó kết nối sâu với một người khác nếu bên trong mình luôn phải kiểm tra xem liệu mình có đang làm đúng, có được chấp nhận hay có nguy cơ bị tổn thương hay không.
Bởi vậy, với Sekhem, hành trình trở về với cơ thể không bắt đầu bằng câu hỏi “Làm sao để cảm nhận nhiều hơn?”, mà bắt đầu bằng một câu hỏi giản dị hơn: “Cơ thể cần gì để cảm thấy an toàn ngay lúc này?”
Có thể đó là một hơi thở chậm hơn, thêm một chút khoảng cách, quyền được nói không, một căn phòng yên tĩnh, được khóc mà không ai cố sửa chữa cảm xúc của bạn, hay đơn giản là một bàn tay đặt lên ngực. Và cũng có thể đó là việc nhận ra rằng hôm nay mình chưa sẵn sàng mở ra, và điều đó cũng được phép.
Bạn không cần ép mình trở thành một người “cởi mở hơn”
Nếu đã quen với việc tự thúc đẩy bản thân, chúng ta rất dễ biến cả hành trình chữa lành thành một dự án mới để hoàn thiện chính mình: phải bình tĩnh hơn, phải nữ tính hơn, phải biết yêu bản thân hơn, phải chữa lành nhanh hơn, phải mở lòng hơn.
Nhưng cơ thể không cần thêm một người ra lệnh cho nó. Có lẽ điều cơ thể cần là một người chịu lắng nghe, và người đó có thể bắt đầu từ chính bạn.
Thay vì trách mình vì đã co lại, hãy thử nhận ra khoảnh khắc cơ thể bắt đầu co lại. Thay vì ép mình ở lại, hãy thử hỏi điều gì khiến mình muốn rời đi. Thay vì phán xét sự phòng vệ, hãy tò mò về điều mà sự phòng vệ ấy đang cố gắng bảo vệ.
Bạn không cần phá bỏ mọi bức tường trong một ngày. Đôi khi hành trình trở về với chính mình bắt đầu bằng việc xây dựng một nơi bên trong đủ an toàn để những bức tường ấy không còn cần thiết nữa.
Cơ thể chỉ mở ra khi nó cảm thấy an toàn
Đây cũng là điều Sekhem muốn cùng bạn khám phá trong tháng 9. Không phải bằng cách biến cơ thể thành một vấn đề cần sửa chữa, mà bằng cách học lại nghệ thuật lắng nghe những tín hiệu rất nhỏ của nó.
Khi nào bạn đang thực sự thư giãn? Khi nào bạn đang cố tỏ ra ổn? Khi nào bạn muốn nói “không” nhưng miệng lại nói “được”? Khi nào bạn đang ở bên một người nhưng không thực sự có mặt? Và điều gì xảy ra khi, thay vì ép cơ thể phải mở ra, bạn bắt đầu tạo cho nó những điều kiện để nó tự lựa chọn mở ra?
Có lẽ lúc đó, sự mềm mại không còn là một kỹ thuật, sự thân mật không còn là một mục tiêu và chữa lành không còn là cuộc chiến để trở thành một phiên bản tốt hơn của chính mình. Nó trở thành một quá trình rất chậm và rất thật, trong đó bạn học cách nói với cơ thể: Ở đây, bạn không cần phải trở thành một ai khác. Ở đây, bạn được phép cảm nhận. Ở đây, bạn được phép có ranh giới. Ở đây, bạn được phép là chính mình.
Và có lẽ, đó chính là một trong những hình thức sâu sắc nhất của cảm giác an toàn.